Nghị Định 24/2012/NĐ-CP Về Quản Lý Kinh Doanh Vàng: Độc Quyền Vàng Miếng & Điều Kiện Kinh Doanh

1. Bối cảnh ra đời và mục tiêu cốt lõi của Nghị định 24/2012/NĐ-CP

Trước năm 2012, thị trường vàng Việt Nam chứng kiến tình trạng "vàng hóa" nền kinh tế nghiêm trọng. Vàng được sử dụng làm phương tiện thanh toán bất động sản, giao dịch giá trị lớn; các ngân hàng đua nhau huy động vàng với lãi suất cao rồi đem bán lấy tiền đồng, tiềm ẩn rủi ro thanh khoản khổng lồ.

Để lập lại trật tự tiền tệ, bảo vệ giá trị đồng tiền Việt Nam (VND) và dự trữ ngoại hối quốc gia, Chính phủ đã ban hành Nghị định 24/2012/NĐ-CP ngày 03/04/2012. Mục tiêu trọng tâm là chuyển hóa nguồn lực vàng trong dân thành tiền tệ phục vụ phát triển kinh tế, đồng thời loại bỏ vàng ra khỏi hệ thống thanh toán trung gian.

2. Cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng và thương hiệu quốc gia SJC

Căn cứ Điều 4 Nghị định 24/2012/NĐ-CP, Nhà nước độc quyền thực hiện các hoạt động sau:

- Sản xuất vàng miếng;

- Xuất khẩu vàng nguyên liệu và nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng;

- Quản lý hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng trên phạm vi toàn quốc.

Ngân hàng Nhà nước đã ký hợp đồng nguyên tắc thuê Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) gia công vàng miếng dưới sự giám sát nghiêm ngặt của tổ giám sát NHNN. Kể từ thời điểm này, các thương hiệu vàng miếng khác như Phượng Hoàng PNJ, Thăng Long BTMC, Rồng Thần DOJI đều phải ngừng dập mới và chuyển dịch sang vàng nhẫn ép vỉ.

3. Điều kiện cấp giấy phép kinh doanh mua bán vàng miếng

Không phải tiệm vàng nào cũng được phép mua bán vàng miếng. Theo Điều 11 Nghị định 24, doanh nghiệp chỉ được cấp phép kinh doanh mua, bán vàng miếng khi đáp ứng đủ các điều kiện khắt khe:

1. Là doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật;

2. Có vốn điều lệ từ 100 tỷ đồng trở lên;

3. Có kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh vàng từ 2 năm trở lên;

4. Có số thuế đã nộp của hoạt động kinh doanh vàng từ 500 triệu đồng/năm trở lên trong 2 năm liên tiếp;

5. Có mạng lưới chi nhánh, địa điểm bán hàng tại ít nhất 3 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Đối với tổ chức tín dụng (Ngân hàng), vốn điều lệ phải từ 3.000 tỷ đồng trở lên và có mạng lưới chi nhánh tại từ 5 tỉnh thành.

4. Tác động của Nghị định 24 đối với thị trường và người tiêu dùng

Sau hơn 1 thập kỷ thi hành, Nghị định 24 đã thành công rực rỡ trong việc ngăn chặn hiện tượng đô la hóa, vàng hóa nền kinh tế; tỷ giá ngoại tệ ổn định và vàng không còn gây áp lực lên lạm phát.

Tuy nhiên, do nguồn cung vàng miếng SJC không được dập mới bổ sung trong suốt nhiều năm, hiện tượng mất cân đối cung - cầu đã đẩy giá vàng miếng SJC chênh lệch cao kỷ lục so với giá vàng thế giới và vàng nhẫn 9999 (có thời điểm vênh tới 18 - 20 triệu đồng/lượng). Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sửa đổi Nghị định 24 để phù hợp với bối cảnh kinh tế mới.